فرهنگ و هنر (خوانش و....)

سرشت و سرنوشت ادبیات ایران در تبعید

babanavid2000 — Sat, 04 Feb 2006 16:04:33 GMT

یکشنبه ۹ ۲ ژانویه میرزاآقا عسگری( مانی) از سرشت و سرنوشت ادبیات ایران در تبعید و از تفاوت ادبیات در تبعید با ادبیات در مهاجرت و اینکه ادبیات تبعیدی ایران چه می گوید؟ و نمایندگان ادبیات تبعیدی ایران چه کسانی هستند؟ سخن گفت. این برنامه در اطاق ايران سوسياليست فورم اطاق در پال تالک برگزار شد. در بخش خوانش نمونه ای از سروده شاعران در تبعید من با ایشان همیاری نمودم. با تشکر از مانی و همه دوستان برگزار کننده، این برنامه توسط این دوستان ضبط و بر سایت اینترنت گذاشته شد. من این برنامه در ۶ بخش برای علاقه مندان در اینجا میگذارام.امید مورد استفاده شما قرار بگیرد.

بخش اول بخش دوم بخش سوم

بخش چهار بخش پنج بخش شش

مثل پرنده‌اي كه در او شور مردن است

babanavid2000 — Sat, 21 Jan 2006 21:59:11 GMT

محمود مشرف آزاد تهراني (م. آزاد) درگذشت.

صدا از تيشهء فرهاد افتاد

صداي گريهء شيرين:

ميان باغ تنهايي هزاران لا‌له از باران

فرو مي‌ريخت

م. آزاد، شاعري برجسته از نسل دوم شاعران نيمايي، در پي ابتلا به سرطان روده، سحرگاه روز پنجشنبه با دوستدارانش وداع گفت.

شاعر «قصيدهء بلند باد» مدتي پيش به هنگام دست و پنجه نرم كردن با مرگ به خبرنگار ايسنا گفته بود: بالاخره همهء ما يك روز هستيم و يك روز نيستيم. وي صاحب چند دفتر شعر و حدود 50 جلد كتاب در زمينهء ادبيات كودكان است.

«روز 18 آذر سال 1312 در اين برهوت فقر فرهنگي به دنيا آمدم. خوشبختانه پدرم اهل موسيقي بود و شعر. شوق كتاب خواندن را هم او در من برانگيخت. دورهء نوجواني و جواني‌ام همزمان بود با جنبش بزرگ ملي كردن نفت ، كه به زندگي نسل جوان آن روزگار، عشق و آرماني فراتر از انگيزه‌هاي كوچك فردي مي‌داد و من كه اهل فعاليت بي‌واسطهء سياسي نبودم، به فعاليت فرهنگي گرايش پيدا كردم و اولين نقدهاي ادبي‌ام- به همراه چند شعر- در يك نشريهء دانش‌آموزي به چاپ رسيد.

«با كودتاي 28 مرداد 1332، «آب‌ها از آسياب افتاد» و هر كس به گوشه‌اي پناه برد و من در همان سال در كنكور ادبيات دانش‌سراي عالي تهران پذيرفته شدم.

«سال 1336 براي انجام خدمت معلمي به آبادان رفتم. اين سال‌ها فرصتي بود كه به تجربه‌هاي شعري‌ام ساماني بدهم. مجموعهء «آينه‌ها تهي است» حاصل اين تجربهء كاري است. از 1340 به بعد با زنده‌ياد سيروس طاهباز در انتشار فصلنامهء آرش همكاري دايمي داشتم. آرش در دههء پرتحرك چهل نقش سازنده‌اي داشت.

«در همين ايام مامور خدمت در كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان شدم و از آن به بعد به طور حرفه‌اي به ادبيات كودكان پرداختم.»

محمود مشرف آزاد تهراني در هجدهم آذر 1312 در تهران متولد شد. سرودن شعر را از دههء 30 آغاز كرد و در دهه‌هاي 1340 و 1350 با انتشار مجموعه‌هاي «قصيده‌هاي بلند باد»، «آينه‌هاي تهي» و «با من طلوع كن» مورد توجه علاقمندان شعر نو قرار گرفت.

آزاد از همان ابتدا در حوزهء نقد شعر و ادبيات فعال بود و در گاهنامهء‌آرش كه سيروس طاهباز منتشر مي‌كرد مقالاتي از وي در اين حوزه منتشر شده بود.

در اواخر سال‌هاي دههء 1360 نيز گفت‌وگويي از وي منتشر شد كه حاوي ديدگاه‌هاي جنجالي در نقد جريان‌هاي شعري معاصر در حوزهء شعر نو بود.

از ديگر حوزه‌هاي مورد توجهء آزاد، ادبيات كودكان است. آزاد با حدود 50 اثر در زمينهء ادبيات كودك حضور درخشاني در اين زمينه داشته است.مي‌توان به آثار وي در بازنويسي گزيده‌اي از داستان‌هاي مثنوي، گزيدهء شعرهاي عاميانهء كودكان، گردآوري لالايي‌هاي منظوم و نيز بازنويسي كامل شاهنامه ياد كرد.

سال‌ها پيش محمد حقوقي در تفسير شعري از م.آزاد نوشت: « اين است معناي يك شعر واقعي و نمونهء اوج بيان و شكل در شعر معاصر... اين است راز موفقيت اين شعر. شعري كه در عين حال نشان مي‌دهد نحوهء بيان و شكل از مهم‌ترين وجوه تمايز شعر امروز از شعر كهن و از اساسي‌ترين كارهاي شاعري است.»

در حوزهء نقد ادبي علاوه بر مقالاتي كه گاه و بي‌گاه از دههء 1330 در نشريات ادبي مي‌نوشت، كتاب پريشادخت شعر را دربارهء‌ اشعار فروغ فرخزاد منتشر كرده است.

وي همچنين ترجمهء شعرهايي از كارل سندبرگ و كتاب خداوندگار مگس‌ها (بعل زبوب) را نيز در كارنامهء خود دارد.

آزاد، آنگاه كه از درد سرطان روده در بيمارستان طالقاني تهران بستري و همسرش در پي داروهاي گرانقيمت اين بيماري در خيابان‌هاي شهر سرگردان بود، بعد از ساليان سال، نگاه‌ها را متوجه خود كرد.

چنين است كه بزرگداشت م. آزاد روز يكشنبه 27 آبان ماه در انجمن غزل برگزار شد و جايزهء «بيژن جلالي» در چهارمين دورهء خود به طور مشترك به «م. آزاد» و «مفتون اميني» اهدا شد و م. آزاد در اين هنگام در بيمارستان بستري بود.

«و آب‌هاي زمين

درون بستر شط

به سوي باغ خليج

كه در هياهوي سبز بهار پنهان است;

هميشه مي‌رانند»

مرضیه

babanavid2000 — Mon, 16 Jan 2006 17:27:33 GMT

برای شما دوستان از بهترین های مرضیه انتخاب کردم،که شامل ۷ اهنگ می باشد.

۱- عشق خود حاشا مکن

۲- دیدی که رسوا شد دلم

۳- می زده

۴- در این عشق بمیرید

۵- برگ خزان

۶- خواب خوش

۷- سنگ خارا

بی همگان بسر شود بی تو بسر نمیشود

babanavid2000 — Fri, 13 Jan 2006 22:03:33 GMT

برای دیدن فیلم ، اجرای بی همگان گروه استاد شجریان و همکارانشان بر روی لینک زیر کلیک کنید.

بی همگان بسر شود بی تو بسر نمیشود

فروغ بی پايان/به مناسبت 71 سالروز تولدش

babanavid2000 — Fri, 06 Jan 2006 15:41:33 GMT

روزنامه اطلاعات در روز سه شنبه ۲۵ بهمن ماه ۱۳۴۵ تيتر زد : « طی يک حادثه وحشتناک رانندگی در جاده دروس – قلهک ، فروغ فرخزاد شاعره معروف کشته شد » .

فروغ يکی از بزرگترين شاعران ايران است . سال هاست نسل های مختلف با خواندن اشعار او ستايشش می کنند و هنوز که هنوز است جای خالی او در پهنه شعر ايران احساس می شود .

هنوز که هنوز است بسياری تاب تحمل حضور سنگين و گسترده او را بر گستره ادب ايران و قلب و روح خوانندگانش ندارند . همين چند ماه پيش بود که روزنامه ها نوشتند يک نشريه دانشجويی در قم به دليل چاپ مطلبی در باره فروغ توقيف شد و در « مرکز فرهنگی زنان » به دليل چاپ عکسی بی حجاب از فروغ در تقويم خود ، پلمپ شد .

فروغ الزمان فرزند چهارم توران وزيری تبار و سرهنگ محمد فرخزاد است . در تمام منابع، تاريخ تولد فروغ پانزدهم دی ۱۳۱۳ ذکر شده است ، اما پوران فرخزاد خواهر بزرگتر فروغ چندی پيش اعلام کرد فروغ روز هشتم دی ماه متولد شده و از اهل تحقيق خواست تا اين اشتباه را تصحيح کنند .

در ۱۳۳۱ نخستين کتابش « اسير » در تهران منتشر شد .

زنده ياد فريدون مشيری در باره نخستين ديدارش با فروغ گفته است : « دختری با موهای آشفته ، بادست هايی که از جوهر خودنويس آغشته شده بود ، با کاغذی تاشده که شايد هزار بار آن را در ميان انگشتانش فشرده بود ، وارد اتاق هيات تحريريه مجله روشنفکر شد و با ترديد و دودلی ، در حالی که از شدت شرم ، کاملا سرخ شده بود و می لرزيد ، کاغذش را روی ميز گذاشت . اين دختر فروغ فرخزاد بود... »

يک صدای زنانه

او شانزده ساله بود که عاشق شد و با پرويز شاپور ازدواج کرد و به اهواز رفت . در ۲۹ خرداد ۱۳۳۱ تنها فرزندش کاميار متولد شد .

در نيمه اول ۱۳۳۴ از همسرش جدا شد و پس از آن روزهای بسيارسختی را گذراند .

نادر نادرپور در باره اشتهار فروغ در اين دوران گفته است : «...اشتهار فروغ ، مولود بيان مضامين بی پرده عشقی نبوده است ... بلکه لحن او بوده است که هيچ يک از شاعره های پيشين نداشته اند . چرا که همه آن شاعره ها ، حتی دراشعار عاشقانه و يا حديث نفس های جنسی نيز با لحن و زبان مردانه سخن گفته اند ... ناگهان صدايی صريح و زنانه ... و اين صدا هنگامی برخاست که فضای اجتماعی ايران ، بر اثر حادثه سياسی مرداد ماه ۱۳۳۲ به سکوت و خفقان دچار شده بود و هيچ سخن صريح و رسايی از هيچ حنجره بی پروايی به گوش نمی رسيد و بدين سبب بود که اعتراف ناشيانه جنسی از زبان زنی جوان ، وحشت خاموشی را در جامعه کتابخوان آن روزی برانداخت و در آن خفقان سياسی طنين فريادی پرخاشجويانه به خود گرفت ...»

در تيرماه ۱۳۳۵ انتشارات امير کبير کتاب « ديوار» را که دومين مجموعه شعر فروغ بود ، منتشر کرد . در ۱۳۳۷ کتاب « عصيان » که مجموعه اشعار فروغ در سفر به رم و مونيخ بود ، منتشر شد .

در شهريور ۱۳۳۷ با ابراهيم گلستان نويسنده و فيلمساز پيشرو آشنا و در « گلستان فيلم » که متعلق به گلستان بود ، مشغول کار شد . اين آشنايی مسير زندگی فروغ را تغيير داد و او را متحول کرد .

فروغ در گلستان فيلم با فيلمسازی آشنا شد و در پاييز ۱۳۴۱ فيلم « خانه سياه است » را در آسايشگاه جذاميان تبريز ساخت .

ای شب از رويای تو سنگين شده...........

شاعری هنوز دوست داشتنی

در ۱۳۴۲ فروغ در نمايش « شش شخصيت در جستجوی نويسنده » نوشته لوئيجی پير اندلو و به کارگردانی پری صابری بازی کرد و در اواخر همان سال مجموعه « تولدی ديگر » با تيراژ بالای سه هزار نسخه توسط انتشارات مرواريد منتشر شد .

در زمستان ۱۳۴۳ فيلم خانه سياه است جايزه بهترين فيلم را در جشنواره اوبرهاوزن را برد . در آبان ۱۳۴۳ ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد منتشر شد .

روز دوشنبه بيست و چهارم بهمن ماه ۱۳۴۵ ناهار را با پدر و مادرش خورد و ساعت چهارو نيم بعد از ظهر در تصادفی مرگبار در گذشت . روز چهارشنبه بيست و ششم بهمن ماه در مراسم تشييعی با شکوه توسط نويسندگان و هنرمندان و دوستدارانش در گورستان ظهيرالوله آراميد .

تاثير فروغ بر ادبيات دوره خود و پس از آن انکار ناپذير است . به قول دکتر رضا براهنی شعر فروغ شعر اعتراض است . و هم او نوشته است : « فروغ ... نخستين زنی است که عليه راس خانواده قيام کرده ... اين قيام عليه راس خانواده ، قيام عليه تاريخ مذکر ايران است ... »

فروغ هنوز دوست داشتنی ترين شاعر ايران است و هرسال دوستدارانش بر مزار او در ظهيرالدوله و در خانه خواهرش پوران خانم گرد آمده و ياد و خاطره او را گرامی می دارند .

مهين اسكوئی در گذشت

babanavid2000 — Tue, 03 Jan 2006 13:43:33 GMT

"مهين اسكويی" از هنرمندان برجسته تئاتر ايران و نخستين كارگردان زن ايرانی ، يكشنبه‌شب به دليل عارضه قلبی در بيمارستان پاستور نو زندگی را بدرود گفت. مراسم تشييع پيكر اين هنرمند، روز چهارشنبه ١٤ دی‌ماه از مقابل تالار وحدت تهران برگزار می‌شود‪.

اين هنرمند و مترجم برجسته تئاتر از مدتها پيش با بيماريهای مختلفی دچار شده بود. وی در سال ١٣٠٩ در شهر تهران متولد شد. مراسم تشييع اين هنرمند فقيد، روز چهارشنبه ١٤ دی‌ماه از مقابل تالار وحدت تهران برگزار می‌شود‪.

از مهين اسکويي به عنوان اولين كارگردان زن ايرانی ياد می شود كه از دهه ٢٠ در تئاتر مشغول به فعاليت شد ، در بين سال‌های ١٣٣٠ تا ١٣٣٧ برای تحصيل و فراگيری سيستم استانسلاو سكی به خارج از كشور رفت. برگردان آثار استانيسلاوسكی (نظريه پرداز و كارگردان درباره روش های آموزش های بازيگری و كارگردانی از روسی به فارسی (كار هنرپيشه روی خود در جريان تئاتر ، كار هنرپيشه روی نقش و كار هنر پيشه روی خود در جريان تجسم) ، برگردان نمايش نامه های تانيا (آر لوزف) ، شب های سفيد (داستايسفسكی) ، گرگ ها و بره ها و صاعقه (آستروفسكی) ، سه خواهر ، خرس و خواستگاری (آنتون چخوف) ، در اعماق و ييلاق نشينان فرزندان خورشيد (ماكسيم گركی) و همچنين برگردان مقاله هايی چون تسلط در كار و به انجام رساندن كار (استانيسلاوسكی) ، كارگردانی يعنی چه (گارجوكو) و بسياری ازنوشته های ديگر از جمله آثاری است كه از اين هنرمند به جا مانده است .
اين هنرمند فقيد به همراه مصطفی اسكويی که او هم اندکي پيشتر چشم از جهان فروبست در زمره كسانی بوده اند كه تاكنون خدمات شايان توجه ای را به تئاتر ايران داشته است.

***

مهين طالقانی (اسكوئی) دختر پانزده ساله ای كه هميشه درنمايشهای مدرسه ايفای نقش می كرد. اين دختر ١٥ ساله كار هنری خود را با اركستر «بانو روحبخش» كه خاله اش است به عنوان خواننده گروه كر آغاز می كند و در همين اجراهای اركستر هست كه با مصطفی اسكوئی ٢٢ ساله آشنا می شود و در سال ١٣٢٤ با او ازدواج می كند. اولين حضور او در گروه «تئاتر سيار هنرپيشگان ايرانی» به دعوت استاد نوشين بود، و نوشين نام «سهيلا» را برای او انتخاب كرد و مهين اسكوئی از آن پس تا زمانی كه با گروه نوشين همكاری می كرد به اين نام شهرت داشت.
مهين اسكوئی در نمايش «روسپی بزرگوار» اثر «ژان پل سارتر» به كارگردانی «نوشين» می درخشد و چهره متفاوتی از زن بازيگر را در صحنه های نمايش معرفی می كند.
او در نمايشهای «مستنطق»، «ولپن»، «رزماری»، «توپاز» و «پرنده آبی» كه در آن نقش يك گربه بسيار پر انرژی و شيطان را بازی می كرد، ايفای نقش می كند. با تیراندازی به شاه در 15 بهمن 1328 و تعقیب و بازداشت هاي پس از آن عبدالحسين نوشين نيز که مناسبات تنگاتنگی با حزب توده ايران داشت ناچار به مهاجرت گشت و گروه تتاتری او ، گروه فردوسي، هم دچار بحران و پراکندگی شد. مهين اسكوئی هم به شوروی رفت و به آموختن تئاتر علمی در آن ديار مشغول شد. او با درجه ممتاز موفق به گذراندن دوره كامل كارگردانی گشت. پس از بازگشت به ايران در تئاتر آناهيتا که همسرش مصطفي اسکويي بنيانگذارش بود به كارگردانی ادامه می دهد و در سال ١٣٣٧ اولين كارگردانی خود را با نمايش «خانه عروسك» اثر «ايبسن» تجربه می كند كه بسيار موفقيت آميز بود.سال 1344 زمان جدايي اين زوج پرکار عرصه تئاتر ايران و قطع همکاري مهين با تئاتر آناهيتاست.سال ١٣٤٨ بنا به دعوت «عباس جوانمرد» برای افتتاح تالار نمايش موزه ايران باستان «مهين اسكوئی» نمايش «صاعقه» اثر آستروفسكی را با مهدی فتحی، ولی الله شيراندامی، افروز شيراندامی، آذر عايلی، عصمت صفوی و ... اجرا می كند و بعدتر با همين گروه نمايش های «در اعماق» اثر گوركی، «سه خواهر» چخوف و ... را هم به صحنه مي برد.

در همان اواسط دهه پنجاه و جدايی از «تئاتر آناهيتا»، اسكويی به سمت مترجم زبان روسی در «اداره ذوب آهن» استخدام شد و تا پيروزی انقلاب ، رسماً كارمند آن اداره بود.

از سال ١٣٥٨ كه متاثر از ايدئولوژی و نگاه زمامداران جديد زنان در سينما و تتاتر هم به حاشيه رانده شدند مهين اسكويی هم به ناچار فعاليت اجرايی اش در عرصه تئاتر محدود گشت. او در عوض بخشی از خانه خود را به كلاس آموزش بازيگری اختصاص داد و در تمامی ۲۷ سال پس از انقلاب علاوه بر ترجمه متونی ارزنده در زمينه اين هنر، مجدانه به كار آموزش و تربيت بازيگر پرداخت.
مهين اسكويی برخاسته از خانوداده ای هنرمند بود،. علاوه بر خاله او ، روحبخش كه نام و آوازه ای در خوانندگی داشت، خواهرش پوران هم يكی ديگر از چهره های سرشناس موسيقی ايران در دهه های پيش از انقلاب بود كه ترانه هايی همچون "گل اومد بهار اومد"، "ملاممدجان"، "تك درخت"، و... هنوز هم خاطره انگيزند. اسكويی در مصاحبه ای كه حدود ۶ ماه پيش از اوچاپ شد، هم از خانه نشينی خود در سال های پس از انقلاب و هم از اين كه به هنگام مرگ خواهرش پوران حتی اجازه دفن او را هم نمی‌داده‌اند به تلخی ياد كرد.

دو سال از فاجعه بم گذشت و یکسال از زلزله اقيانوس هند (سونامی)

babanavid2000 — Tue, 27 Dec 2005 15:03:33 GMT

با گذشت حدود دو سال از وقوع زلزله بم روند بازسازی اين شهر همچنان - هر چند که به کندی - ادامه دارد. بنابر گزارش های رسمی در جريان زلزله، 50 هزار واحد مسکونی، اداری و تجاری اين شهرستان ويران شد.

گفته می شود حدود 35 هزار نفر در زلزله بم کشته، 15 هزار نفر مجروح و بالغ بر 80 هزار نفر آواره شده اند.

در دوميُن سالگرد زلزله ی بم، هنوز آثار ويرانی و زلزله بر جاست.

روز 26 دسامبر زلزله ای با قدرت حدود 9 ريشتر، بستر اقيانوس هند را لرزاند که باعث ايجاد امواج سهمگينی موسوم به سونامی شد. عظمت اين امواج به حدی بود که تخريب بسيار زيادی برجای گذاشت. گفته می شود شمار تلفات سونامی سال گذشته، بين 220 هزار تا 280 هزار نفر است.

در آن روز خيزش عظيم و پرسرعت امواج سونامی، ساحل کشورهای حوزه اقيانوس هند، از جلمه اندونزی، سريلانکا و تايلند را در نورديد و بالغ بر دو ميليون نفر را بی خانمان کرد.

کلیپ زلزله بم

یلدا شب گرم مهربانان جاودانه باد.

babanavid2000 — Wed, 21 Dec 2005 20:36:41 GMT

یلدا شب گرم مهربانان جاودانه باد.

از لحاظ نجومي شب يلدا يا شب چله ، شب اول زمستان و درازترين شب سال است و فرداي آن با دميدن خورشيد روزها بزرگ‌تر شده و تابش نور ايزدي افزوني مي‌يابد . اين بود كه ايرانيان باستان شب آخر پاييز و اول زمستان را شب زايش مهر يا زايش خورشيد مي‌خواندند و براي آن جشن بزرگي برپا مي‌كردند . ريشه اين باور و اعتقاد برمي‌گردد به گاه‌شماري و انديشه‌هايي كه ايرانيان مهري دين از آن داشتند . پيشينيان كه پايه زندگي‌شان بر كشاورزي و چوپاني قرار داشت و در طول سال ، با سپري شدن فصول و تضاد‌هاي طبيعي خوي داشتند ، بر اثر تجربه و گذشت زمان با گردش خورشيد و تغيير فصول و بلندي و كوتاهي روز و شب و جهت و حركت و قرار گرفتن ستارگان آشنايي پيدا كرده و كارها و فعاليت‌هايشان را بر اثر آن تنظيم مي‌كردند . مثلا از منابع رومي مي‌دانيم كه پيروان و پاكان به تپه‌اي رفته ، با لباس نو و در مراسمي از آسمان مي‌خواستند كه آن « رهبر بزرگ » را براي رستگاري آدميان گسيل دارد و باور داشتند كه نشانه زايش آن ناجي ، ستاره‌ايست كه بالاي كوهي بنام كوه فيروزي كه داراي درخت بسيار زيبايي بوده است ، پديدار خواهد شد و موبد بزرگ براي اين موضوع دعايي مي‌خوانده كه قسمتي از آن هنوز در كتاب "بهمن‌يشت" بر جاي مانده است :

آن شب كه سرورم زايد نشانه‌اي از ملك آيد ستاره از آسمان ببارد

هم‌آنگونه كه پیشوایم در آيد ستاره‌اش نشان نمايد

ظاهرا پيش از مسيحي شدن روميان ، يعني 300 سال پس از زايش عيسي مسيح ، كليسا جشن تولد مهر را به عنوان زادروز عيسي پذيرفت ، زيرا زمان تولد او دقيقا معلوم نبود . از اين روست كه تا امروز بابانوئل با لباس و كلاه موبدان ظاهر مي‌شود و درخت سرو و ستاره‌اي در بالاي آن‌هم يادگار مهري‌هاست . جالب اين‌جا است كه يلدا كلمه‌اي است سرياني به‌معناي تولد و به گفته ابوريحان بيروني آن‌را " شب‌زادان " ترجمه كرده‌اند . آيين شب يلدا يا شب چله ، خوردن آجيل مخصوص ، هندوانه ، انار و شيريني و ميوه‌هاي گوناگون است كه همه جنبه‌هاي نمادي دارند و نشانه‌ بركت ، تندرستي ، فراواني و شادكامي هستند . در اين شب هم مثل جشن تيرگان فال گرفتن كتاب حافظ مرسوم است . و حاضرين با انتخاب و شكستن گردو از روي پوكي و يا پري آن ، آينده گويي مي‌كنند .